मॉड्यूल 6: सौम्यतेचा अंगीकार करणे
1. स्पष्टवक्तेपणाने वागा
या अभ्यासक्रमाच्या पहिल्या धड्यात आपण यशाच्या संबंधात तीन मुख्य गोष्टींबाबत चर्चा केली होती:
1. उच्च यशासाठी स्वतःला व्यवस्थापित करणे
2. उच्च यशासाठी लोकांना व्यवस्थापित करणे
3. उच्च यशासाठी योग्य वातावरण तयार करणे
यापूर्वी आपण 'स्वतःचे व्यवस्थापन' हे दोन भागांमध्ये पाहिले. या धड्यात आपण 'सौम्यता' (Agreeableness) या गुणधर्माची 'लोक व्यवस्थापनात' असलेली भूमिका पाहणार आहोत.
तुम्हाला आठवत असेलच, सौम्यतेमध्ये विश्वास, निःस्वार्थता, स्पष्टवक्तेपणा आणि नम्रता यांसारखे गुण येतात. जे लोक सौम्य असतात, ते सहकार्य करणारे असतात, तर ज्यांच्यात सौम्यता कमी असते ते अधिक स्पर्धात्मक असतात, इतरांच्या अडचणी वा भावना यांबद्दल त्यांना फारसा रस नसतो आणि ते कधी कधी स्वार्थी भासू शकतात.
सौम्यता वाढवण्यासाठी काही उपयोगी उपाय पुढे दिले आहेत:
1. स्पष्टवक्तेपणाने वागा भाषाशास्त्रज्ञ रॉबिन लॅकोफ यांनी सामाजिकदृष्ट्या स्वीकारार्ह भाषेसाठी 'प्रॅग्मॅटिक कॉम्पिटन्सचे नियम' सुचवले. हे नियम म्हणजे: स्पष्ट बोला आणि नम्र रहा. साधे वाटते, पण बरेच लोक नम्रतेच्या नादात स्पष्टता गमावतात. लॅकोफ म्हणतात, "जेव्हा स्पष्टता आणि नम्रता यांच्यात संघर्ष होतो, तेव्हा बहुतेक वेळा नम्रतेला प्राधान्य दिले जाते." म्हणून जेव्हा तुम्हाला थेटपणे बोलणे आवश्यक वाटते, तेव्हा स्वतःला विचारून पाहा – मी नम्रतेच्या नावाखाली स्पष्टता टाळतोय का? हा विचार तुम्हाला अडथळे टाळण्यास मदत करू शकतो.
स्पष्टपणे बोलण्याचा उपाय: 'मी' पासून सुरुवात करा: टेक्सासमधील विवाह व कौटुंबिक सल्लागार बायना बर्ड यांचा सल्ला आहे की, तुमच्या विधानांची सुरुवात "मी" या शब्दाने करा, "तुम्ही" या शब्दाऐवजी. त्या म्हणतात, "'मी' या शब्दाने सुरुवात केल्यामुळे तुम्ही तुमच्या भावना आणि विचार मांडता आणि हे आक्षेपार्ह वाटत नाही."
उदाहरणार्थ, "तुम्ही नेहमी मला प्रोजेक्टसाठी स्वयंसेवक बनवता, तुम्ही दुसऱ्या कोणाला शोधा," असं म्हणण्याऐवजी, "मला या प्रोजेक्टसाठी मदत करता येणार नाही. माझ्यावर सध्या बरंच काम आहे आणि माझ्यासाठी आणखी एक प्रोजेक्ट घेणे योग्य ठरणार नाही," असं म्हणणं अधिक नम्र पण स्पष्टपणे असतं. हे फक्त "मी" म्हणण्याने शक्य होतं.
०२. नम्र आणि नि:स्वार्थ व्हा
2. नम्र असणे
नम्रता म्हणजे एक विनम्र वृत्ती आणि इतरांप्रती दयाळूपणा दाखवण्याची तयारी. जर तुम्हाला लोक व्यवस्थापन करताना नम्र व्यक्ती म्हणून ओळखले जावे असे वाटत असेल, तर येथे तीन सूचना आहेत ज्या तुम्ही वापरू शकता: • सकारात्मक आणि प्रेरणादायी भाषा वापरा. नम्र भाषण म्हणजे अश्लील किंवा नकारात्मक भाषेपासून दूर राहणे. त्याऐवजी, एक नम्र वक्ता असा असतो जो इतरांसाठी एक सकारात्मक आदर्श ठरावा म्हणून प्रयत्नशील असतो. • स्वतःच्या गुणांविषयी बढाई मारण्याची इच्छा टाळा. नम्र लोक त्यांची संपत्ती किंवा यश यांच्या आधारावर स्वतःची ओळख निर्माण करत नाहीत. • कौतुक विनम्रतेने स्वीकारा, अहंकाराशिवाय. कौतुक नम्रपणे स्वीकारा, पण ते तुमच्या अहंकारात भर घालू देऊ नका किंवा तुम्ही इतरांपेक्षा श्रेष्ठ आहात असे वाटू देऊ नका.
3. निःस्वार्थ असणे
निःस्वार्थ होण्याचा प्रयत्न म्हणजे स्वतःला वेदना देणे नाही; याचा अर्थ इतरांच्या बाबतीत विचारशील असणे आणि काहीतरी मदत करण्याची इच्छा मनात ठेवणे असा होतो. यामध्ये इतरांप्रती दयाळूपणा दाखवणे आणि त्यांची भावनिक स्थिती आणि गरजा पूर्ण होत आहेत की नाही याचा विचार करणे आले.
निःस्वार्थ होण्यासाठी माणूस करू शकणारी सर्वात मूलभूत गोष्ट म्हणजे...
अधिक ऐका
तुम्ही दुसऱ्यांचे म्हणणे खरंच समजून घेण्याच्या उद्देशाने ऐकता का? आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, बहुतांश लोक तसे करत नाहीत. ते उत्तर तयार करण्यातच इतके गुंतलेले असतात की प्रत्यक्षात ऐकण्याकडे त्यांचे लक्षच नसते.
दुसरे काय सांगत आहेत हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. तुमचं उत्तर बहुतेक वेळा दुय्यम असतं, आणि ते फक्त विचारल्यावर द्यावं. कारण जर तुम्ही इतरांच्या भावना आणि गरजांचे संकेत लक्षात घेतले नाहीत, तर तुम्ही त्या क्षणांना प्रतिसाद देण्याची संधी गमावून बसता, आणि मग तुम्ही खरेच निःस्वार्थपणे काही करू शकणार नाही.
निष्कर्ष
Agreeableness या गुणधर्माचे अंग म्हणून थेटपणा, नम्रता आणि निःस्वार्थता अंगीकारल्यास, समोरच्या व्यक्तीचा उत्तम प्रतिसाद मिळतो, आणि त्या व्यक्ती तुमच्यासोबत उच्च यशाच्या दिशेने प्रवास करण्यास तयार होतात, जे यश कोणत्याही स्वरूपाचे असो.
पण जर हे तुम्ही पाळले नाही, तर उच्च यश हे एक अपूर्ण स्वप्नच राहील. कारण, तुम्हाला तुमच्या लोकांकडून सर्वोत्तम कामगिरी मिळणार नाही. उच्च यश कधीच एकट्याने मिळवता येत नाही.
पुढच्या धड्यात आपण अंतिम कौशल्य पाहणार आहोत, म्हणजेच उच्च यशासाठी पोषक असे वातावरण तयार कसे करावे.
