४. झोनस: शरीर भाषा: अवकाशाचा वापर – I
शरीर भाषेचा वापर करून आत्मविश्वास व सुसंवाद साधायचा असेल, तर वैयक्तिक जागेच्या संकल्पनेचे भान असणे गरजेचे आहे.
जसे एखादी व्यक्ती आपल्या घराभोवती कुंपण किंवा भिंती बांधते तशीच एक अदृश्य जागा प्रत्येकाच्या शरीराभोवती असते,
जिला तो फक्त स्वतःची मानतो.
जर कोणीतरी त्याच्या या वैयक्तिक जागेत बेकायदेशीरपणे शिरले, तर व्यक्तीला अस्वस्थता, भीती आणि असुरक्षिततेची भावना होते,
जशी कुणीतरी त्यांच्या घरात परवानगीशिवाय प्रवेश केला तर होते.
आता, प्रत्येक व्यक्तीच्या सभोवतालची ही वैयक्तिक जागा विविध झोनमध्ये विभागता येते.
जास्त जवळ जाऊन अनावधानाने एखाद्याच्या जागेत शिरण्याचे किंवा खूप दूर राहून त्याला अलग ठेवण्याचे टाळायचे असेल,
तर या झोनसचे समजणे अत्यंत आवश्यक आहे.
a. झोनस
• इंटिमेट झोन (०.५ ते १.५ फूट):
सर्व झोनमध्ये सर्वात महत्त्वाचा झोन. फक्त भावनिकदृष्ट्या जवळच्या व्यक्तींनाच येथे प्रवेश करण्याची परवानगी असते.
• पर्सनल झोन (१.५ ते ४ फूट):
कॉकटेल पार्टीज, कार्यालयीन समारंभ आणि सामाजिक गेट-टुगेदरमध्ये लोक याच अंतरावर एकमेकांशी संवाद साधतात.
• सोशल झोन (४ ते १२ फूट):
आपण अपरिचित लोकांशी, प्लंबर, कारपेंटर, पोस्टमन किंवा नवीन सहकारी यांच्याशी याच अंतरावर संवाद साधतो.
• पब्लिक झोन (१२ फूट व त्याहून अधिक):
जेव्हा आपण मोठ्या समूहाला संबोधित करतो, तेव्हा आपण या अंतरावर उभे राहतो.
व्यावसायिक सेटिंगमध्ये,
जसे तुम्ही अंदाज केला असेल,
एखाद्याच्या पर्सनल झोनमध्ये उभे राहणे स्वाभाविक व स्वीकारार्ह असते.
सोशल झोनमध्ये राहिल्यास आपण अलिप्त वाटू शकतो — कल्पना करा जर कुणाशी हस्तांदोलन ४ फूट अंतरावरून करायचे झाले तर!
तर, इंटिमेट झोनमध्ये अत्यंत जवळ गेल्यास समोरचा व्यक्ती अस्वस्थ होऊ शकतो.
