२. आपण टीका जोरदार लक्षात ठेवतो, पण अचूकपणे नाही
कधी कधी अभिप्राय आपल्याला "बरोबर" वाटत नाही कारण आपण त्याबाबत अनभिज्ञ असतो.
तो आपल्या अंध बिंदूत बसतो.
आणि याचे परिणाम फारच मनोरंजक पद्धतीने दिसतात.
चार्ल्स जेकब्स, Management Rewired: Why Feedback Doesn’t Work या पुस्तकाचे लेखक म्हणतात की,
"जेव्हा एखादी माहिती आपल्या स्व-प्रतिमेशी विसंगत असते, तेव्हा आपली पहिली प्रतिक्रिया माहिती बदलण्याची असते — स्वतःला बदलण्याची नाही."
पण जरी टीका चुकीच्या प्रकारे लक्षात राहण्याची शक्यता जास्त असली, तरी आपण तिला विसरत नाही.
क्लिफर्ड नॅस, स्टॅनफोर्ड विद्यापीठातील संवादशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणतात,
"जवळजवळ प्रत्येक जण नकारात्मक गोष्टी अधिक तीव्रतेने आणि अधिक तपशीलाने लक्षात ठेवतो."
याला नकारात्मकतेचा पूर्वग्रह (negativity bias) म्हणतात.
आपल्या मेंदूने नकारात्मक माहिती व घटना हाताळण्यासाठी स्वतंत्र व अधिक संवेदनशील सर्किट्स विकसित केले आहेत,
आणि ते वाईट गोष्टी अधिक सखोलपणे प्रक्रिया करतात.
याचा अर्थ असा की टीका स्वीकारल्याने नेहमीच प्रशंसेच्या तुलनेत जास्त प्रभाव पडतो.
३. तुमची पहिली प्रतिक्रिया थांबवा आणि समजून घेण्यासाठी ऐका: अभिप्राय स्वीकारणे – III
अभिप्राय चांगल्या प्रकारे स्वीकारणे म्हणजे तुम्हाला तो अभिप्राय स्वीकारावाच लागतो असे नाही.
अभिप्राय चांगल्या पद्धतीने स्वीकारणे म्हणजे फक्त त्याचे स्वागत करणे.
दुर्दैवाने, त्या क्षणी, बऱ्याच जणांची पहिली प्रतिक्रिया असते बचावात्मक होणे किंवा त्याहून वाईट म्हणजे अभिप्राय देणाऱ्या व्यक्तीवर आक्रमक होणे.
आणि एकदा का समोरची व्यक्ती नकारली गेली, वाद घातला गेला किंवा तुमच्या बचावात्मक वर्तनाचा सामना करावा लागला, तर सहकारी आणि वरिष्ठ पुन्हा कधीही मदत करणारा अभिप्राय देण्यासाठी पुढे येणार नाहीत.
हा एक फार मोठा अडथळा ठरतो — स्वतःच्या वाढी आणि प्रगतीसाठी.
तर मग, टीकेच्या क्षणी उमटणाऱ्या बचावात्मक प्रतिक्रिया कशा रोखायच्या?
जेव्हा पुढच्यावेळी तुमचा व्यवस्थापक किंवा सहकारी तुम्हाला बांधील आणि सुधारक अभिप्राय देईल, तेव्हा खालील टप्पे वापरा, जेणेकरून तुम्ही तो प्रसंग शिष्टाईने आणि संयमाने हाताळू शकाल.
________________________________________
१. तुमची पहिली प्रतिक्रिया थांबवा
टीकेचे पहिले चिन्ह दिसताच, काहीही करण्याआधी — थांबा.
प्रतिक्रिया देण्याचा प्रयत्नच करू नका!
तुमच्याकडे प्रतिक्रिया थांबवण्यासाठी किमान काही सेकंद असतील.
रिअल लाइफमध्ये काही सेकंद खूप कमी वाटतात, पण तेवढा वेळ मेंदूला परिस्थिती समजून घेण्यासाठी पुरेसा असतो.
त्या क्षणी, तुम्ही तुमच्या चेहऱ्यावर उमटणारा तुच्छतेचा भाव किंवा तिखट प्रतिक्रिया थांबवू शकता आणि स्वतःला शांत राहण्यासाठी आठवण करून देऊ शकता.
________________________________________
२. समजून घेण्यासाठी ऐका
जेव्हा समोरची व्यक्ती तुमच्यासोबत अभिप्राय शेअर करत असेल, तेव्हा बिनधास्त आणि मध्ये न बोलता ऐका.
ते सांगून झाल्यावर, तुम्ही काय ऐकले ते त्यांच्या समोर परत सांगा. उदाहरणार्थ:
"तुम्ही म्हणत आहात की तुम्हाला आठवड्याचे अहवाल अधिक तपशीलवार हवे आहेत, बरोबर?"
या टप्प्यावर, समोरच्याच्या मूल्यांकनावर विश्लेषण किंवा प्रश्न विचारू नका;
त्याऐवजी, त्यांच्या टिप्पण्या आणि दृष्टिकोन समजून घेण्यावर लक्ष केंद्रित करा.
अभिप्राय देणे देखील तितकेच कठीण असते जितके स्वीकारणे आहे,
आणि कदाचित अभिप्राय देणारी व्यक्तीही थोडीशी गोंधळलेली किंवा अस्वस्थ असेल.
